13 Jul, 2007
บทความที่น่าสนใจ : สิทธิในการลอกเลียน กรณี แฮรี่ vs ทันยา?
Posted by: นายน้อย In: Interesting
สวัสดีค่ะ วันนี้นายน้อยอ่านหนังสือพิมพ์คมชัดลึกแล้วพบบทความน่าสนใจของคุณนันทขว้างเกี่ยวกับสิทธิในการลอกเลียน… เลยอยากเอามาแบ่งปันกัน
เพื่อนๆ อาจจะได้ทราบข่าวกันมาบ้างแล้ว เรื่องของ ทันยา กรอตเตอร์ (Tanya Grotter) แม่มดหญิงตัวน้อยที่มีพลังเวทมนตร์ เป็นเด็กกำพร้า ต้องต่อสู่กับอำนาจชั่วร้าย และที่สำคัญเธอมีรอยแผลเป็นบนใบหน้า คิดว่าคุณสมบัติเหล่านี้คล้ายกับใครมั้ยคะ
ไม่ต้องใช้เวลาถึง 3 วิ ทุกคนก็คงบอกได้ว่าหนูน้อยทันยานั้นดูเหมือนฝาแฝดภาคผู้หญิงของ แฮรี่ พอตเตอร์ (Harry Potter) พ่อมดคนดังของโลกวรรณกรรมและเซลลูลอยด์
นิยายเรื่องทันยา กรอตเตอร์เป็นของนักเขียนชาวรัสเซียนามว่า ดิมิทรี เยเมต์ โดยหนังสือเล่มนี้ถือเป็นวรรณกรรมเยาวชนที่ขายดีไม่แพ้กัน แม้จะสู้แฮรี่ไม่ได้แต่ก็ได้รับความนิยมในหมู่เด็กๆ ชาวรัสเซียไม่น้อย แต่กลับไม่ถูกใจเจ้าของผลงานระดับโลกอย่างเจ. เค. โรว์ลิ่ง เหตุผลที่ไม่ต้องสงสัยก็คือ คุณเจ.เค. คิดว่าทันยานั้นก็อปปี้ไอเดียเรื่องแฮรี่มาทั้งดุ้น
เจ. เค. โรว์ลิ่ง ได้ฟ้องร้องผู้สร้างทันยาและสนพ.ที่ตีพิมพ์ให้หยุดจำหน่ายและเรียกร้องค่าเสียหายไม่ต่ำกว่า 200 ล้านบาทไทย แต่นักเขียนอย่างเยเมต์โต้ต้อบกลับว่า เขาไม่ได้ลอกเลียน (COPY) แค่เพียงล้อเลียน (PARODY) เรื่องแฮรี่เท่านั้น
สิ่งหนึ่งที่น่าสนใจจากคดีนี้คือ ต่อไปโลกวรรณกรรมจะก่อให้เกิดวัฒนธรรมที่เรียกว่า “สิทธิที่ลอกเลียนแบบ” อย่างนั้นหรือ? นั่นคือคำถามที่คุณนันทขว้างตั้งไว้ โดยเยเมต์อ้างว่า เขามีสิทธิ์ที่จะทำแบบนั้นด้วยความชอบธรรม มีสิทธิ์ที่จะสร้างคาแรคเตอร์ที่คล้ายคลึง สร้างพล็อตเรื่องในสถานการณ์ที่คล้ายกันและสร้างอะไรต่อมิอะไรที่เหมือนกันได้ (คุ้นๆ กับหลายกรณีที่เกิดในวงการเขียนบ้านเรามั้ยคะ)
ด้านเจ. เค. โรลลิ่งโต้ตอบว่า เรื่องราว (STORY) นั้นมีความคล้ายมากเกิดไป เธอและสนพ.จึงต้องฟ้องศาล พร้อมทั้งบอกว่า การที่ทันยามีแผลบนใบหน้าเหมือนแฮรี่นั้น เกินจะรับได้
ขอยกข้อความหนึ่งในบทความที่คุณนันทขว้างเขียนไว้ดังนี้
จินตนาการของวรรณกรรมนั้นเป็นนามธรรมในทางหนึ่ง ยังไม่มีเส้นแบ่งหรืออะไรที่ขีดไว้เป็นกฏหมายสากล ถ้าแฮรี่ พอตเตอร์ โวยวายว่าทันยา กรอตเตอร์ ลอกเขาเป็นความผิดที่เสียหาย แล้วแบบนี้ มารีโอ พูโซ ผู้แต่ง The Godfather โวยวายโกวเล้งได้มั้ย ว่านิยายจีน “กระบี่ ผีเสื้อ ดาวตก” ลอกเลียนมาสเตอร์พีซของเขา? หรือ เล็กเซียวหงส์จะแก้ต่างอย่างไร ถ้า เชอร์ล็อค โฮล์มส์ มาถามว่าทำไมบางช่วงบางตอนของเราสองคนถึงเหมือนกันอยู่ไม่น้อย
แค่ไหนที่เป็นการลอกเลียนทางวรรณกรรม?
ไม่ว่าจะกรณีของแฮรี่ที่เยเมต์อ้างถึง “การล้อเลียน” หรือบางกรณีในวงการหนังสือบ้านเราที่ผู้ลอกเลียนอ้างคำว่า “แรงบันดานใจ” นั้น อะไรคือเส้นแบ่งใต้ตัวสำหรับคำถามนั้น ส่วนตัวของนายน้อยคิดว่าพล็อตในสากลโลกนี้อาจจะมีอยู่ไม่เกิน 100 พล็อต(แบบกว้างๆ) เช่น หญิงปลอมตัวเป็นชายไปสืบความลับในฝ่ายศัตรูจนเกิดตกหลุมรักฝ่ายนั้นเข้า หรือ เด็กหนุ่มที่ต้องเติมโตและผ่านเรื่องราวการผจญภัยมากมายเพื่อเรียนรู้การเป็นผู้ใหญ่ ดังนั้นหากพล็อตเล่านี้จะวนเวียนถูกนำมาใช้ใหม่ครั้งแล้วครั้งเล่า เช่นการนำซินเดอเรลล่ามาเล่าซ้ำแล้วซ้ำเล่าในรูปแบบที่แตกต่างกันออกไป ไม่ว่าเธอจะเป็นสาวน้อยก้นครัวหรือเด็กสาวโรงเรียนมัธยมก็ตามที อาจจะไม่ใช่เรื่องผิด หากสารที่ต้องการนำเสนอ(แก่นใหญ่)เหมือนกัน ตราบใดที่ เนื้อใน…เนื้อหา หรือว่ารายละเอียด ต่างกัน
ส่วนสิ่งที่เรารับไม่ได้ จนเรียกว่าลอกเลียน พวกเราคงทราบกันดีว่าอยู่ที่ระดับไหน หากเราอ่านแล้วเพียงได้กลิ่นที่เคยคุ้น อาจจะพอให้อภัยและทำเป็นปิดตาข้างหนึ่งได้ แต่หากเราอ่านแล้วทำให้นึกภาพทับซ้อนกับต้นแบบได้นั้น การให้อภัยอาจจะไม่ใช่เรื่องที่ทำกันได้ง่ายอีกต่อไป
เรื่องคดีนี้จะไปจบลงที่ไหน อาจจะต้องไปตามดูกันเอง จินตนาการที่เรารังสรรให้เด็กกับธุรกิจอันชอบธรรมอาจจะไม่เกี่ยวกัน
ตบท้ายบทความคุณนันทขว้างเขียนไว้ดีมากกว่า : เด็กรัสเซีย 5 ขวบคนหนึ่งที่ขอให้แม่อ่าน ทันยา กรอตเตอร์ กับ แฮรี่ พอตเตอร์ ให้ฟัง พูดกับแม่ของเขาคืนหนึ่งก่อนนอนว่า “บางที แฮรี่กับ ทันยา อาจจะเป็นเพื่อนกันนะแม่”
นั่นสิคะ…ในความคิดอันบริสุทธิ์ของเด็ก ตัวละครสองตัวที่นับได้ว่าเป็นเพื่อนก่อนนอน อาจจะเป็นเพื่อนกัน แต่…ในความเป็นจริงแล้วทุกอย่างไม่ได้สวยงามอย่างที่คิด
บทความบางส่วนอ้างอิงมาจาก สิทธิในการลอกเลียน กรณีแฮร์รี่ VS ทันยา? ของคุณ นันทขว้าง สิรสุนทร ในหนังสือพิมพ์ คมชัดลึก ฉบับวันที่ 13/07/50
เว็บไซต์ที่น่าสนใจ
Russian ‘Potter’ author defends book
Tanya Grotter Official Website
Harry Potter Official Website
